Jak tworzyć sztukę na starych stronach książek: od książki do oryginału, kolażu i printu

Tworzenie nowej sztuki na starym papierze ma w sobie coś wyjątkowego. Zanim artysta postawi pierwszy znak, zabytkowa strona niesie już własną typografię, ślady wieku, niedoskonałości i historię.

Stare strony słowników, encyklopedii, nut, powieści i książek ilustrowanych mogą być piękną bazą dla oryginalnych obrazów, rysunków, prac mixed-media, kolaży i printów artystycznych. W ArtCursor relacja między istniejącą zadrukowaną powierzchnią a nowym obrazem jest podstawą naszej kolekcji Upcycled Vintage Page Art.

Jak wybierać stare książki

Pierwsza zasada jest prosta: stare nie oznacza automatycznie przeznaczone do zniszczenia. Zanim rozbierzesz książkę na potrzeby pracy artystycznej, sprawdź, czym jest. Pierwsze wydania, egzemplarze z autografami, nietypowe oprawy, publikacje o znaczeniu historycznym i naprawdę rzadkie książki warto zachować w całości.

Do projektów artystycznych często idealne są książki uszkodzone, niekompletne i stosunkowo pospolite. Egzemplarz bez okładki, z uszkodzonymi fragmentami lub niewielką wartością kolekcjonerską może nadal dostarczyć setek pięknych arkuszy papieru. Sztuka może nadać materiałowi z niechcianej książki zupełnie nowe życie.

SŁOWNIK • NUTY • ENCYKLOPEDIA • POWIEŚĆ
Różne historie druku tworzą zupełnie odmienne rytmy wizualne.

Słowniki są szczególnie interesujące, ponieważ każda strona wygląda inaczej. Słowa i definicje mogą stać się częścią znaczenia pracy. Stare encyklopedie oferują diagramy, ilustracje naukowe i mapy; powieści — rozległe pola ciągłego tekstu; a stare nuty wprowadzają zupełnie inny rytm i pięknie współgrają z postaciami oraz tancerzami. Przykładem takiego podejścia w ArtCursor jest Framed Ballerina LIII — oryginalny obraz na starej stronie nutowej.

Patrz na papier, nie tylko na datę

Data wydrukowana w książce mówi zaskakująco niewiele o tym, jak użyteczne będą jej strony. Przyjrzyj się samemu papierowi. Najlepiej, gdy ma atrakcyjne naturalne ślady starzenia, ale nadal jest wystarczająco mocny, by można było bezpiecznie z nim pracować. Lekkie pożółknięcie, foxing, nieregularne krawędzie i subtelne różnice koloru mogą dodawać charakteru.

Papier, który pęka przy zgięciu lub rozpada się przy dotknięciu, jest znacznie trudniejszy w pracy. Bardzo cienkie strony mogą świetnie nadawać się do kolażu, lecz przed malowaniem lub drukowaniem czasem wymagają podklejenia. Prosty test: delikatnie chwyć stronę za jeden róg. Jeśli utrzymuje własny ciężar i nie zaczyna się rozrywać, zwykle będzie łatwiejsza w użyciu.

Jak wyjmować strony bez ich niszczenia

To często najbardziej stresująca część procesu. Nie chwytaj strony i po prostu jej nie wyrywaj. Konstrukcja książek jest różna, dlatego najpierw sprawdź sposób mocowania kartek. Niektóre książki są szyte w składkach, inne klejone, a wiele łączy obie metody.

Delikatnie otwórz książkę i znajdź miejsce, w którym strona wchodzi w oprawę. W wielu przypadkach najbezpieczniej użyć ostrego nożyka modelarskiego lub skalpela na stabilnej powierzchni do cięcia. Trzymaj kartkę płasko, bez naprężania, i tnij ostrożnie blisko oprawy. Kilka lekkich przejść ostrzem jest zwykle bezpieczniejsze niż jedno mocne cięcie.

Bezpieczeństwo jest ważne: nigdy nie tnij w kierunku dłoni i zawsze używaj maty do cięcia lub odpowiednio zabezpieczonej powierzchni. W książkach szytych usunięcie jednej strony może wpłynąć na kartkę znajdującą się po drugiej stronie tego samego złożonego arkusza. Jeśli chcesz zachować jak najwięcej użytecznych stron, przed cięciem sprawdź składkę. Kilka dodatkowych milimetrów przy krawędzi oprawy jest przydatne — zawsze można je później przyciąć.

Prostowanie i przygotowanie starych stron

Strony wyjęte ze starych książek rzadko leżą idealnie płasko. Umieść je pomiędzy czystymi arkuszami zwykłego papieru i dociśnij kilkoma ciężkimi książkami lub innym płaskim obciążeniem. Pozostawienie ich na noc — albo na kilka dni — może usunąć znaczną część wygięcia powstałego przez dziesięciolecia spędzone w oprawie.

Nie wprowadzaj niepotrzebnej wilgoci tylko po to, aby wyprostować stary papier. Kruchą stronę można zamontować na papierze bezkwasowym, grubszym papierze artystycznym, tekturze lub innym odpowiednim podłożu. W przypadku mixed-media takie wzmocnienie daje również większą swobodę pracy z farbą, tuszem i materiałami kolażowymi.

Tworzenie oryginalnej pracy bezpośrednio na stronie

Jednym z najciekawszych podejść jest potraktowanie zadrukowanej strony jak powierzchni do rysowania lub malowania. Tusz, akryl, ołówki, markery i mixed media można nakładać bezpośrednio na papier. Istniejący tekst staje się wtedy częścią kompozycji.

Zamiast całkowicie zakrywać typografię, pozwól fragmentom tekstu pozostać widocznymi. Twarz może wyłaniać się z definicji słownikowych, forma botaniczna może przerastać przez drukowane słowa, a postać może współgrać z zapisem nutowym. Czasem same słowa mogą inspirować temat pracy. Oryginały ArtCursor, takie jak Dark Beauty i Until Death Separates Us, pokazują, jak prawdziwa strona słownika może stać się częścią języka wizualnego, a nie tylko beżowym tłem.

Akryl, tusz i rysunek liniowy

Akryl może sprawdzać się znakomicie, ale ważny jest umiar. Grube warstwy mokrej farby mogą powodować falowanie cienkiego starego papieru. Stosunkowo suche warstwy i stopniowe budowanie obrazu dają większą kontrolę. Transparentne laserunki są szczególnie efektowne, ponieważ pozwalają zachować widoczną typografię pod kolorem.

Tusz również świetnie współpracuje ze starymi zadrukowanymi stronami. Mocna czarna kreska pięknie kontrastuje z kremowym i sepiowym papierem, ale różne rodzaje papieru inaczej chłoną tusz. Zawsze przetestuj farbę, tusz, marker lub pióro na niepotrzebnej stronie z tej samej książki, zanim rozpoczniesz właściwą pracę.

Tworzenie kolaży ze starych stron

Stare książki nie muszą być wykorzystywane wyłącznie jako całe pojedyncze strony. Fragmenty tekstu mogą stać się surowcem. Różne kartki można drzeć lub wycinać i łączyć w tła, postacie, pejzaże albo abstrakcyjne kompozycje. Poszarpane krawędzie dają miększy, bardziej organiczny efekt, a cięte — czystszy i bardziej graficzny.

Definicje słownikowe, zapis nutowy, ilustracje, mapy i bloki tekstu można nakładać warstwami. Przy pracy ze starym papierem unikaj nadmiaru kleju: cienkie strony szybko nim nasiąkają. W pracach przeznaczonych do długiego przechowywania warto stosować wysokiej jakości bezkwasowe kleje artystyczne i archiwalne podłoża.

Drukowanie na prawdziwych starych stronach

Druk cyfrowy otwiera kolejną możliwość: współczesny obraz można wydrukować bezpośrednio na autentycznej starej stronie książki, dzięki czemu nowoczesna grafika i historyczny materiał spotykają się na tej samej fizycznej powierzchni.

Stare strony nie były projektowane z myślą o nowoczesnych drukarkach, dlatego eksperymentowanie jest niezbędne. Grubość, faktura i stan papieru bardzo się różnią, a kruche arkusze mogą zaciąć się lub rozerwać. Najpierw testuj niepotrzebne strony z tej samej książki i sprawdź specyfikację producenta drukarki dotyczącą obsługiwanych formatów, gramatur oraz ścieżki papieru. Przed włożeniem do drukarki strony powinny być czyste, płaskie i pozbawione luźnych fragmentów.

Oryginalna praca czy art print?

To rozróżnienie jest ważne. Jeśli ręcznie malujesz lub rysujesz bezpośrednio na starej stronie, tworzysz oryginalne dzieło sztuki. Jeśli cyfrowo reprodukujesz obraz na prawdziwym starym papierze, jest to print — nawet jeśli sama fizyczna strona ma kilkadziesiąt lat i jest niepowtarzalna.

Obie metody mogą dawać interesujące rezultaty, ale należy je opisywać precyzyjnie. Ponieważ autentyczne stare strony naturalnie różnią się między sobą, dwa printy tej samej grafiki mogą zawierać inny tekst, ślady starzenia i drobne oznaczenia. Ta zmienność jest częścią ich uroku. Zobacz przykłady w kolekcji ArtCursor Upcycled Vintage Page Art.

Pozwól starej stronie pozostać widoczną

Być może największą pokusą jest dodanie zbyt wielu elementów. Jeśli zakryjesz każde słowo, użycie starej strony książki traci część swojego sensu.

„Strona nie powinna być jedynie kolorem tła.
Powinna uczestniczyć w dziele.”

Typografia prześwitująca przez twarz, fragmenty definicji obok postaci, ślady starzenia przy krawędziach i drobne niedoskonałości papieru przypominają odbiorcy, że ta powierzchnia istniała długo przed powstaniem nowej pracy.

Stary materiał, nowa historia

Tworzenie sztuki ze starych stron książek jest częściowo kwestią techniki, ale przede wszystkim transformacji. Uszkodzony słownik, którego nikt już nie chce czytać, może stać się dziesiątkami indywidualnych prac. Zapomniane nuty mogą zostać podstawą obrazu. Strona wydrukowana wiele dekad temu może zyskać zupełnie nowe znaczenie dzięki jednemu współczesnemu motywowi.

Kontrast między starym i nowym trudno odtworzyć sztucznie. Każda plama, słowo, krój pisma i nieregularność należy do historii materiału.

Artysta po prostu dopisuje następny rozdział.